Shri Kondeshwar(कोंडेश्‍वर) Temple & Waterfalls Badlapur,Thane | Kondeshwar Lake - Bhoj Dam

जांभवली गावाच्या पलीकडे कुंडली नदीच्या उगमापाशी कोंडेश्‍वर महादेवाचे देऊळ आहे. तीनही बाजूंनी उंचावलेल्या डोंगरात पाण्याच्या नैसर्गिक कुंडापाशी महादेवाचे देऊळ आहे. कोंडेश्‍वराच्या गाभार्‍यात देवाचा पंचमुखी मुखवटा आहे. बाहेर जुन्या काळातील उंच दीपमाळ आहे. आवारात जुनी शिल्पे आहेत.

मंदिराच्या समोरच्या कड्यावर गेल्यावर खाली कोकणकडा व सह्याद्रीच्या रांगांचे सुंदर दृश्य पहायला मिळते.

टीप - पुण्याहून लोणावळ्याला डांबरी रस्त्याने जाताना कान्हे रेल्वे स्टेशनच्या अलीकडे कान्हे फाटा लागतो. तेथून वडेश्वर धरणाकडे रस्ता जातो.

Kondeshwar is a small picnic spot near Badlapur town in Thane District. There is a lake named Kondeshwar Lake which is formed by Bhoj Dam. The Kondeshwar Temple is situated near the Kondeshwar Waterfalls

The Kondeshwar Temple waterfall is barricaded so that there is no entry for swimmers in the dangerous section of waterfall. This waterfall is notorious for high death rates. Hence there are police officers guarding the entry of people. No one should cross the fence and go on other side. The downside of fence is safe unless until there is no flash floods.

The small temples of Kondeshwar are submerged during monsoon and inaccessible as seen below. During very heavy rain the temple is fully submerged and the area is closed.

This the dangerous section of Kondeshwar waterfall which reported many deaths. Though it looks deceiving as it does not has much height but there are rocks hidden below and have very strong downpull.

There are many waterfalls around Kondeshwar Temple. Many rivers come down to the temple through the top of the hills. Along its way many people have fun

Location :- Kondeshwar is situated near the high hills of Badlapur. Chanderi Fort, Tavli Peaks are all nearby and can be seen. Kondeshwar is situated at its base. Below is the high hill range.
Kondeshwar is accessible via road. Nearest station is Badlapur East. One can hire a auto till Kondeshwar temple at a price of 50Rs per person. Go in groups as they take only when the vehicle is full i:e 5 people per vehicle. One can also take their private vehicle.
No bus service is there. Private buses go upto a certain point after which walking is necessary.
Below picture is the entry point of Kondeshwar. It is a narrow road with parking problems during peak time like Sunday. There are small stalls selling water, some cold drinks, maize and biscuits.

Sunday is the peak time where many people come. The area is in a mess with plastic plates and broken glasses of alcohol. People come here to drink and eat as a picnic but leave all wastes behind. Some times the drunk people engage in fight too. This is polluting the area and environment. Whole area is litter with wastes. PLEASE ENJOY BUT DO NOT LEAVE ANY WASTES BEHIND. KEEP NATURE CLEAN.

For More Visit
Subscribe us on Youtube for More
https://www.facebook.com/picnicplans
https://www.facebook.com/groups/picnicplans
http://picnicplans.blogspot.in
https://twitter.com/picnicplan

The Kanheri Caves

The Kanheri Caves (Sanskrit: कान्हेरीगुहाः Kānherī-guhāḥ) constitute a group of rock-cut monuments that are located to the north of Borivali on the western outskirts of Mumbai, the capital city of Indian State of Maharashtra. Located within the forests of the Sanjay Gandhi National Park, the caves are 6 km from the main gate and 7 km from Borivali Station. Tourists can enter after 9:00 a.m. The Kanheri Caves demonstrate the Buddhist influence on the art and culture of India. Kanheri comes from the Sanskrit Krishnagiri, which means black mountain.They were chiseled out of a massive basaltic rock outcropping

Description - These caves date from the first century BCE to the 10th century CE. One hundred and nine caves have been carved from the basalt. Unlike the elegant splendor of the adjacent Elephanta Caves, the earlier cells are spartan and unadorned. Each cave has a stone plinth for a bed. A congregation hall with huge stone pillars contains the stupa, a Buddhist shrine. Farther up the hill are canals and cisterns, the remains of an ancient system that channeled rainwater into huge tanks.Once the caves were converted to permanent monasteries, the rock was carved with intricate reliefs of Buddha and the Bodhisattvas. Kanheri had become an important Buddhist settlement on the Konkan coast by the 3rd century CE.

Most of the caves are used as the Buddhist viharas, meant for living, studying, and meditating. The larger caves were chaityas, or halls for congregational worship; are lined with intricately carved Buddhist sculptures, reliefs and pillars; and contain rock-cut stupas for congregational worship. The Avalokiteshwara is the most distinctive figure. The large number of viharas demonstrates the well organized establishment of Buddhist monks. This establishment was also connected with many trade centers, such as the ports of Sopara, Kalyan, Nasik, Paithan and Ujjain. Kanheri was a University center by the time the area was under the rule of the Maurayan and Kushan empires. In the late 10th century, the Buddhist teacher Atisha (980–1054) came to the Krishnagiri Vihara to study Buddhist meditation under Rahulagupta

Paintings in the caves :-
Cave number 34 has unfinished paintings of Buddha on the ceiling of the cave.

Location :-The caves are located deep inside Sanjay Gandhi National Park. Bus transport is available every hour. Visitors must pay entry fees at the park gate and at the cave entrance.

The Kanheri Caves

The Kanheri Caves (Sanskrit: कान्हेरीगुहाः Kānherī-guhāḥ) constitute a group of rock-cut monuments that are located to the north of Borivali on the western outskirts of Mumbai, the capital city of Indian State of Maharashtra. Located within the forests of the Sanjay Gandhi National Park, the caves are 6 km from the main gate and 7 km from Borivali Station. Tourists can enter after 9:00 a.m. The Kanheri Caves demonstrate the Buddhist influence on the art and culture of India. Kanheri comes from the Sanskrit Krishnagiri, which means black mountain.They were chiseled out of a massive basaltic rock outcropping

Description - These caves date from the first century BCE to the 10th century CE. One hundred and nine caves have been carved from the basalt. Unlike the elegant splendor of the adjacent Elephanta Caves, the earlier cells are spartan and unadorned. Each cave has a stone plinth for a bed. A congregation hall with huge stone pillars contains the stupa, a Buddhist shrine. Farther up the hill are canals and cisterns, the remains of an ancient system that channeled rainwater into huge tanks.Once the caves were converted to permanent monasteries, the rock was carved with intricate reliefs of Buddha and the Bodhisattvas. Kanheri had become an important Buddhist settlement on the Konkan coast by the 3rd century CE.

Most of the caves are used as the Buddhist viharas, meant for living, studying, and meditating. The larger caves were chaityas, or halls for congregational worship; are lined with intricately carved Buddhist sculptures, reliefs and pillars; and contain rock-cut stupas for congregational worship. The Avalokiteshwara is the most distinctive figure. The large number of viharas demonstrates the well organized establishment of Buddhist monks. This establishment was also connected with many trade centers, such as the ports of Sopara, Kalyan, Nasik, Paithan and Ujjain. Kanheri was a University center by the time the area was under the rule of the Maurayan and Kushan empires. In the late 10th century, the Buddhist teacher Atisha (980–1054) came to the Krishnagiri Vihara to study Buddhist meditation under Rahulagupta

Paintings in the caves :-
Cave number 34 has unfinished paintings of Buddha on the ceiling of the cave.

Location :-The caves are located deep inside Sanjay Gandhi National Park. Bus transport is available every hour. Visitors must pay entry fees at the park gate and at the cave entrance.

Igatpuri

Igatpuri is a town and a Hill Station municipal council in Nashik District in the Indian state of Maharashtra. It is located in the Western Ghats. Igatpuri railway station lies in Nashik District between Mumbai and Nashik Road on the Central Railway. Igatpuri is known for Vipassana International Academy, where ancient technique of meditation is taught called Vipassana. Trains on this route usually change locomotives on this stop and also change the guards and drivers. The place is one of the best places to visit in Maharashtra in monsoon. It is a hill station on busy Mumbai-Agra NH-3 only 45 km from Nasik and 130 km from Mumbai.

Igatpuri is a major railway station with all trains stopping for 20 minutes as there is a change of locomotive engine owing to the electric current (AC/DC) running the engine. There is a major presence of the Indian Railways within this small town.

This is the station from where 25 KV AC traction on OHE begins for CR trains starting from Mumbai CST.

The station is famous for its scenic surroundings, wada pao and idlis sold by vendors to commuters traveling in the train. The exit of Igatpuri railway station signals the proximity of Mumbai on down route.

Holy Family Convent High School is the oldest English medium school run in the town. Other English school "Wonderland High School & Jr College". There's an Arts, commerce & Science College.

Igatpuri is surrounded by the highest peaks in Sahyaadri i.e. Western Ghats, most of them are forts built in Satavahana dynasty. It's heavenly for trekkers and hikers, Most Indian (Hindi) movie outdoor scenes specially songs are shot in Igatpuri region. Igatpuri is a place of significance in terms of Vipassana meditation. The International Centre for Vipassana meditation called Dhammagiri, supposedly the largest Vipassana Center, is located here.[1][2] This region consists of those mountains which are accessed by trains going from Mumbai CST to Kasara and Igatpuri. Local trains only go up to Kasara, and don't climb the Thal Ghat from Kasara to Igatpuri. Hence to go to Igatpuri, one has to either take a long distance train or reach Kasara by a suburban train and then take a bus uphill.

For Igatpuri photography documentaries follow Instgram Igatpuri

Accessibility
Igatpuri is well connected by rail and road. By NH-3 to Agra and by, Central Railway to Mumbai, Howrah, Guwahati, New Delhi, etc. It is a major railway station, As Loco Changes are made here for trains from and to Mumbai.

Tourism
Tourism is the most significant segment of the Igatpuri's economy. Following are the places most visited by tourists :
Bhatsa River Valley: The Bhatsa River valley is situated at the end of the Thal Ghat, just before entering Igatpuri from Mumbai. The valley lies in the basin of the majestic Bhatsa River. The valley is a picturesque spot with lush vegetation and majestic rocks formed by the river that runs through it.
Arthur Lake: A few km from Igatpuri, lies a huge and placid Arthur Lake, set like a huge jewel amidst the dense greenery. The lake is formed by the waters of the Pravara River in the Bhandardara region.
Kalsubai Peak About 35 km from Igatpuri is the highest peak in the sahyadri ranges.
Amruteshwar Temple: Built in 11th century AD, it is dedicated to Lord Shiva. Constructed in a distinct Hemadpanti style, the temple is surrounded by lush green fields and Mount Kalsubai the highest mountain in Maharashtra. From here a further excursion leads to the Ratangad Fort. One can access this temple by road or an 8 km boat ride on Arthur Lake.

View of Myanmar Gate, Dhamma Giri, Igatpuri.
Dhamma Giri Meditation Centre: Founded by S.N.Goenka, Dhammagiri is a meditation centre offers courses in Vipasana (insight meditation) a technique taught by the Buddha in India, 2,500 years ago. The large Golden Pagoda, the central theme of Dhammagiri serves as a landmark for Igatpuri. The centre attracts a lots of people from various parts of India as well as abroad. More on Dhammagiri , visit at www.giri.dhamma.org

Ghatandevi Temple: Just ahead of Igatpuri, after crossing the camel Valley, comes across a small road, which leads to the Ghatandevi temple. According to the locals belief, Ghatandevi is the Protector of Ghats. The mountains of Durrar Utvad, Trimak and Harihar forms a spectacular backdrop. Behind the temple lies the Tringalwadi Fort.

Igatpuri Cemetry It lies on a hillock, North of the town.Soldiers died while fighting the great war in India are buried here.

Tringalwadi Fort: It is situated at an altitude of 3,000 feet above the sea level. Since it is located very high, the fort offers picturesque scenery of the whole locality, especially Kulang and Kalsubai mountain ranges. The fort attracts trekkers also. The top of the fort is shaped like a Turban. A temple dedicated to lord Hanuman is nearby. An architectural marvel, the fort can be accessed through a narrow pathway, down to the Tringalwadi Lake. Just a few km away from Tringalwadi Lake is Talegaon Lake formed by the small Talegaon Dam.

Camel Valley: A few metres away from Bhatsa river Valley, on the right is the camel valley. On the other side of the valley is a waterfall formed by the rain waters and one have to walk over and look down to find a slop that falls over 1, 000 ft. The waterfall is the chief attraction of this place.

The Five Waterfalls
A little further from Ghatandevi, the rough road leading to the railway line begins. Across the railway line, while climbing down, falling one below the other, are five waterfalls that form which are main attraction for tourists in Igatpuri.

Uploaded by Picnic Plans

भैरवगड Bhairavgad Fort

भैरवगड Bhairavgad Fort – हा गड वनदुर्ग प्रकारातील आहे.
सातारा जिल्ह्यातील महाबळेश्वर कोयना डोंगररांगेतील हा किल्ला ट्रेकर्स च्या दृष्टीने मध्यम समजला जातो.
भैरवगड हा कोयनानगरच्या विभागात मोडणार किल्ला आहे. येथील किल्ल्यांचे वैशिष्ट्य म्हणजे सर्व किल्ले घाटमाथ्याच्या सलग रांगेपासून दुरावलेले आहेत. त्यामुळे दुरून हे किल्ले दिसत नाही. घनदाट जंगल हे येथील मुख्य आकर्षण. हे अरण्य अभयारण्य म्हणून घोषित करण्यात आल्याने येथील सर्व गावांचे स्थलांतर करून ती अरण्याबाहेर बसवण्यात आली आहेत. त्यामुळे माणसां वावर तसा कमीच. पायथ्याशी गावं गाठण्यासाठी एस.टी. चांगली सोय आहे.
इतिहास : इतिहासात या गडाचा उल्लेख कोठेही नाही. मात्र या गडाचा वापर केवळ टेहळणी साठी असावा असे येथील बांधकामावरून दिसते.
गडावरील पहाण्यासारखी ठिकाणे : भैरवगडावर पाहण्यासारखे फार काहीच नाही. गडावर एक मंदिर आहे. मंदिर फारच प्रशस्त आहे.मंदिर मजबूत आणि कौलांनी शाकारलेले आहे.मंदिरात भेरी देवी, श्री तुळा देवी, श्री वाघजाई देवी यांच्या २-३ फुटी मूर्ती आहेत. या लाकडी मंदिरावर बरेसचे कोरीव काम आढळते. मंदिरासमोरच्या प्राकारात तुळशीवृंदावन, शंकराच्या पिंडीचा चबुतरा दिसतो. तसेच समोर दोन तीन खांब देखील दिसतात. समोरच शंकराचे मंदिर सुद्धा आहे.मंदिरासमोर खाली उतरणाऱ्या वाटेने थोडे पुढे गेल्यावर दोन तीन बुरूज लागतात. येथून पुढे गेल्यावर एक ढासळलेल्या अवस्थेतील दरवाजा आहे. या दरवाजतून पुढे गेल्यावर डावीकडे वळावे. समोर असणाऱ्या टेकाडाला वळसा मारून गडाच्या मागील बाजूस यावे. येथे पाण्याची दोन टाकी आहेत. यातील पाणी पिण्यास उपयुक्त असून ते बारमाही टिकते. याच्यापुढे पाहण्यासारखे काहीच नाही. लांबवर पसरलेलं कोयनेच दाट जंगल दिसते. गडमाथा तसा अरुंदच आहे. त्यामुळे २ तासात गड फिरून होतो. मंदिराच्या दिशेने तोंड करून उभे राहिल्यास उजवीकडे दरीत उतरणाऱ्या वाटेने ५ मिनिटे खाली उतरावे. येथे सुद्धा पाण्याचं एक टाकं आहे. मात्र हे पाणी मार्चपर्यंतच असते.
गडावर जाण्याच्या वाटा : भैरवगडावर जाण्यासाठी तीन वाटा आहेत. एक थेट कोकणातून वर चढते तर दुसरी हेळवाकच्या रमघळीत पासून गडावर जाते. तिसरी गव्हारे गावातून आहे.
१. दुर्गवाडी मार्गे : या मार्गे भैरवगडावर येण्यासाठी प्रथम चिपळून गाठावे. चिपळूण करून दुर्गवाडी हे पायथ्याचे गाव गाठावे. चिपळूण ते दुर्गवाडी अशी ८:०० वाजताची बस आहे. दुर्गवाडी पर्यंत येण्यास साधारणतः १ तास लागतो. दुर्गवाडी गावाच्या वर असणाऱ्या जंगलातून वाट थेट गडावर जाते. या वाटेने गड गाठण्यास ३ तास लागतात. वाट तशी सरळच असली तरी दमछाक करणारी आहे. गव्हारे गावातून येणारी वाटसुद्धा या वाटेलाच येऊन मिळते. वाटेत कुठेही पाणी नाही.
२. हेळवाकची रामघळ मार्गे : हेळवाकच्या रामघळीत जाण्यासाठी चिपळूण किंवा कराड गाठावे. चिपळूण-कराड रस्त्यावर कुभांर्ली घाट पार केल्यावर हेळवाक नावाचा फाटा लागतो. तेथे उतरून २ तासांत रामघळ गाठावी. रामघळीतून वर जाणारा रस्ता पकडावा. पाथरपुंज जुना वाघोना मार्गावरून आप्ण भैरवगडावर जाऊ शकतो. मात्र हा पल्ला फारच लांबचा असल्याने गड गाठण्यास ६ तास लागतात. वाटेत खूप घनदाटा जंगल लागते. वाट तशी मळलेली नसल्याने हरवण्याचा संभव खूपच आहे. या वाटेने जायचे असल्यास वाटाड्या घेऊन जाणे आवश्यक आहे.
३. गव्हारे मार्गे : गडावर जाण्यासाठी गव्हारे गावातूनही वाट आहे. दुर्गवाडी गावाच्या अगोदर गव्हारे गावाकडे जाणारा गाडीरस्ता लागतो. या गाडीरस्त्याने गव्हारे गावात पोहचाव. गावातून गडावर जाण्यास तीन तास पुरतात. ही वाट मध्येच दुर्गवाडी गावातून येणाऱ्या वाटेस मिळते.
राहण्याची सोय : गडावरील मंदिरात २० जणांना राहता येते.
जेवणाची सोय : आपण स्वतहः करावी.
पाण्याची सोय : बारमाही पिण्याच्या पाण्याची सोय आहे.
जाण्यासाठी लागणारा वेळ : ३ तास – दुर्गवाडी मार्गे. ७ तास -रामघळी मार्गे
सूचना : पावसाळ्यात जळवांचा त्रास फार मोठ्या प्रमाणात होतो. यापासून बचाव करण्यासाठी मीठ सोबत घेऊन जाणे.

भैरवगड Bhairavgad Fort

भैरवगड Bhairavgad Fort – हा गड वनदुर्ग प्रकारातील आहे.
सातारा जिल्ह्यातील महाबळेश्वर कोयना डोंगररांगेतील हा किल्ला ट्रेकर्स च्या दृष्टीने मध्यम समजला जातो.
भैरवगड हा कोयनानगरच्या विभागात मोडणार किल्ला आहे. येथील किल्ल्यांचे वैशिष्ट्य म्हणजे सर्व किल्ले घाटमाथ्याच्या सलग रांगेपासून दुरावलेले आहेत. त्यामुळे दुरून हे किल्ले दिसत नाही. घनदाट जंगल हे येथील मुख्य आकर्षण. हे अरण्य अभयारण्य म्हणून घोषित करण्यात आल्याने येथील सर्व गावांचे स्थलांतर करून ती अरण्याबाहेर बसवण्यात आली आहेत. त्यामुळे माणसां वावर तसा कमीच. पायथ्याशी गावं गाठण्यासाठी एस.टी. चांगली सोय आहे.
इतिहास : इतिहासात या गडाचा उल्लेख कोठेही नाही. मात्र या गडाचा वापर केवळ टेहळणी साठी असावा असे येथील बांधकामावरून दिसते.
गडावरील पहाण्यासारखी ठिकाणे : भैरवगडावर पाहण्यासारखे फार काहीच नाही. गडावर एक मंदिर आहे. मंदिर फारच प्रशस्त आहे.मंदिर मजबूत आणि कौलांनी शाकारलेले आहे.मंदिरात भेरी देवी, श्री तुळा देवी, श्री वाघजाई देवी यांच्या २-३ फुटी मूर्ती आहेत. या लाकडी मंदिरावर बरेसचे कोरीव काम आढळते. मंदिरासमोरच्या प्राकारात तुळशीवृंदावन, शंकराच्या पिंडीचा चबुतरा दिसतो. तसेच समोर दोन तीन खांब देखील दिसतात. समोरच शंकराचे मंदिर सुद्धा आहे.मंदिरासमोर खाली उतरणाऱ्या वाटेने थोडे पुढे गेल्यावर दोन तीन बुरूज लागतात. येथून पुढे गेल्यावर एक ढासळलेल्या अवस्थेतील दरवाजा आहे. या दरवाजतून पुढे गेल्यावर डावीकडे वळावे. समोर असणाऱ्या टेकाडाला वळसा मारून गडाच्या मागील बाजूस यावे. येथे पाण्याची दोन टाकी आहेत. यातील पाणी पिण्यास उपयुक्त असून ते बारमाही टिकते. याच्यापुढे पाहण्यासारखे काहीच नाही. लांबवर पसरलेलं कोयनेच दाट जंगल दिसते. गडमाथा तसा अरुंदच आहे. त्यामुळे २ तासात गड फिरून होतो. मंदिराच्या दिशेने तोंड करून उभे राहिल्यास उजवीकडे दरीत उतरणाऱ्या वाटेने ५ मिनिटे खाली उतरावे. येथे सुद्धा पाण्याचं एक टाकं आहे. मात्र हे पाणी मार्चपर्यंतच असते.
गडावर जाण्याच्या वाटा : भैरवगडावर जाण्यासाठी तीन वाटा आहेत. एक थेट कोकणातून वर चढते तर दुसरी हेळवाकच्या रमघळीत पासून गडावर जाते. तिसरी गव्हारे गावातून आहे.
१. दुर्गवाडी मार्गे : या मार्गे भैरवगडावर येण्यासाठी प्रथम चिपळून गाठावे. चिपळूण करून दुर्गवाडी हे पायथ्याचे गाव गाठावे. चिपळूण ते दुर्गवाडी अशी ८:०० वाजताची बस आहे. दुर्गवाडी पर्यंत येण्यास साधारणतः १ तास लागतो. दुर्गवाडी गावाच्या वर असणाऱ्या जंगलातून वाट थेट गडावर जाते. या वाटेने गड गाठण्यास ३ तास लागतात. वाट तशी सरळच असली तरी दमछाक करणारी आहे. गव्हारे गावातून येणारी वाटसुद्धा या वाटेलाच येऊन मिळते. वाटेत कुठेही पाणी नाही.
२. हेळवाकची रामघळ मार्गे : हेळवाकच्या रामघळीत जाण्यासाठी चिपळूण किंवा कराड गाठावे. चिपळूण-कराड रस्त्यावर कुभांर्ली घाट पार केल्यावर हेळवाक नावाचा फाटा लागतो. तेथे उतरून २ तासांत रामघळ गाठावी. रामघळीतून वर जाणारा रस्ता पकडावा. पाथरपुंज जुना वाघोना मार्गावरून आप्ण भैरवगडावर जाऊ शकतो. मात्र हा पल्ला फारच लांबचा असल्याने गड गाठण्यास ६ तास लागतात. वाटेत खूप घनदाटा जंगल लागते. वाट तशी मळलेली नसल्याने हरवण्याचा संभव खूपच आहे. या वाटेने जायचे असल्यास वाटाड्या घेऊन जाणे आवश्यक आहे.
३. गव्हारे मार्गे : गडावर जाण्यासाठी गव्हारे गावातूनही वाट आहे. दुर्गवाडी गावाच्या अगोदर गव्हारे गावाकडे जाणारा गाडीरस्ता लागतो. या गाडीरस्त्याने गव्हारे गावात पोहचाव. गावातून गडावर जाण्यास तीन तास पुरतात. ही वाट मध्येच दुर्गवाडी गावातून येणाऱ्या वाटेस मिळते.
राहण्याची सोय : गडावरील मंदिरात २० जणांना राहता येते.
जेवणाची सोय : आपण स्वतहः करावी.
पाण्याची सोय : बारमाही पिण्याच्या पाण्याची सोय आहे.
जाण्यासाठी लागणारा वेळ : ३ तास – दुर्गवाडी मार्गे. ७ तास -रामघळी मार्गे
सूचना : पावसाळ्यात जळवांचा त्रास फार मोठ्या प्रमाणात होतो. यापासून बचाव करण्यासाठी मीठ सोबत घेऊन जाणे.

पांडवगड किल्ला

पांडवगड किल्ला Pandavgad Fort – हा किल्ला गिरीदुर्ग प्रकारातील आहे.
सातारा जिल्ह्यातील महाबळेश्वर डोंगररांगेतील हा किल्ला ट्रेकर्स च्या दृष्टीने मध्यम समजला जातो.
वाई गावाला खेटूनच उभा असलेला पांडवगड त्याच्या विशिष्ट अशा रचनेमुळे नेहमी लक्ष वेधून घेतो. माथ्यावर कातळ भिंतिचा मुकुट परिधान केलेला हा किल्ला वाईहून सहज पायी जाता येण्यासारखा आहे. वाई मांढरदेव मार्गावर हा गड आहे.
इतिहास : चालुक्यांच्या राज्यांनतर शिलाहारांनी पन्हाळा -कोल्हापूर दख्खन या भागावर राजय चालविले. १९९१-९२ मध्ये सापडलेल्या ताम्रलेखानुसार शिलाहार राजा दुसरा भोज याने हा किल्ला बांधला से पुरावे आढळतात. हा किल्ला प्रथम आदीलशाहीत होता. ७ ऑक्टोंबर १६७३ मध्ये मराठ्यांनी तो जिंकला. पुढे १७०१ औरंगजेबाने हा किल्ला घेतला. त्यानंतर शाहू महाराजांनी किल्ला पुन्हा स्वराज्यात आणला. इ.स. १८१८ मध्ये इंग्रजांनी पांडवगड आपल्या ताब्यात आणला.
गडावरील पहाण्यासारखी ठिकणे : मेणवली गावातून आपण पहिल्या माचिवर गेलो असता तेथून जवळच भैरोबाचे मंदिर लागते. त्याच्याबाहेरच काही प्राचीन मूर्तीचे अवशेष आहेत. तेथे कातळात कोरलेल्या काही पायऱ्या आहेत. येथून साधारण १५ ते २० मिनिटांवर गडाचे प्रवेशद्वार लागते. कातळात कोरलेल्या पायऱ्यांच्या साह्याने थोडे वर गेल्यावर आपण माची सारख्या भागात प्रवेश करतो. गडाच्या उत्तरबाजुला काही टाकी आढळतात समोरच पारश्याचा एक बंगला आहे. बंगल्या समोरच कुंपण घातलेले एक टाके आहे. येथून आपण बालेकिल्ल्याच्या दिशेने चालत गेल्यावर वाटेत काही अवशेष दिसतात. तर एका ठिकाणी सलग सहा पाण्याची टाकी आढळतात. त्यापैकी एक पाण्याचं टाकं मोठे असून त्याच्या आतील बाजूस खांब देखील आहेत. गावऱ्यांच्या मते टाक्यातील पाण्याचा रंग वेगवेगळा होता. येथूनच एक पायवाट बालेकिल्ल्याकडे जाते. बालेकिल्ल्याला काहीश्या पायऱ्या व तटबंदी शिल्लक आहे. डावीकडे गेल्यावर एका उघड्या मंदिरात दगडात कोरलेला मारुतीची मूर्ती दिसते. पुढे काही अंतरावर पांडजाइ देवीचे मोडकळीस आलेले मंदिर आहे. येथून पुढे गेल्यावर एक तळे आहे. आता मात्र सुकलेल्या अवस्थेत आहे. बालेकिल्ल्याच्या दक्षिणेस इमारतीचे काही अवशेष दिसतात. या इमारतीचा पाया ३० फुट रुंद असा आहे. तसे पाहिले तर बालेकिल्ला फारच छोटा आहे. गडाच्या उत्तरेकडे थोडेसे पठार आहे. लोहगडाच्या विंचुकाठ्या सारखा थोडा भाग पुढे आला आहे. गडाच्या पूर्वेकडे एक वाटा धावडी गावात उतरते. याच गावात जवळ पांडवलेणी आहेत. आपण जेव्हा मेणवली गावाकडून गडावर येतो. तेव्हा जे पहिले प्रवेशद्वार आहे तेथून गडाचा संपूर्ण घेरा ही खाजगी मालमत्ता आहे. या मागची घटना अशी की पांडवगड कोण्या एका सरदारची मालमत्ता होती यानंतर मॅपको कंपनीने तो विकत घेतला. सध्या श्री. सर्वोदय वाडीया नावाचे गृहस्थाने गडावर एक फलक देखील लावला आहे. त्याद्वारे गडावर मद्यप्राशन, धुम्रपान मादक पदार्थ सेवनास बंदी घातली आहे. सर्व गड फिरण्यास दोन तास पुरतात.
गडावर जाण्याच्या वाटा :
१. वाई ते मेणवली सतत गाड्यांची ये जा चालू असते. मेणवली गावा जवळून धोम धरणाचा जो कालवा गेला आहे तो पार केल्यावर समोरच पांडवगड दिसू लागतो. समोर असणाऱ्या पठारावर गेल्यावर दोन वाटा फुटतात. येथपर्यंत येण्यासाठी गावातून अर्धातास पुरतो. दोन वाटांपैकी एक वाट लांबची आणि वळसा घालून जाणारी आहे. पहिल्या वाटेन पायथ्यावरून गडावर जाण्यास १ तास पुरतो. या पठारावर कोळी लोकांची वस्ती आहे.
२. दुसरी वाट गुंडेवाडी गावातून वर जाते. वाई धावडी मार्गे गुंडेवाडी गावातून वर पोहचावे. गुंडेवाडी गावातून चांगली मळलेली आणि काही ठिकाणी अलिकडेच बांधलेल्या पायऱ्यांची सोपी वाट आहे. या वाटेने गडमाथा गाठण्यास २ तास पुरतात.
श्री सर्वादय वाडीया यांच्या घराबाहेरील शेड मध्ये १० जणांना राहता येते. व पांडजाई देवीच्या मंदिरात १० ते १५ जणांना राहता येते. जेवणाची सोय आपण स्वतः करावी. बारामही पिण्याच्या पाण्याचे टाके आहे. गडावर जाण्यासाठी मेणवली मार्गे १ तास, धावडी मार्गे २ तास लागतात.